Wciąż jeszcze powszechne jest, że do logopedy trafiają rodzice z dziećmi w 6, 7 roku życia. Czasem okazuje się, że jest to zbyt późno i niektórych zaburzeń w rozwoju mowy lub wad wymowy nie da się już całkowicie wyeliminować lub też wyeliminować ich skutków. Interwencja logopedyczna powinna mieć miejsce dużo wcześniej – w pierwszych latach życia. Niekoniecznie w postaci samej terapii logopedycznej, ale raczej świadomości logopedycznej, dysponowaniem przez rodziców wiedzą o uwarunkowaniach rozwoju mowy, o tym jak stymulować odpowiadające za nią funkcje i tym czego unikać, aby nie spowodować pojawienia się u dziecka wady wymowy.

Co może powodować wady wymowy?

  • Czynniki działające w czasie ciąży, np. tytoń, leki (przeciwpadaczkowe, przeciwcukrzycowe, rozkurczeniowe), choroby matki (toksoplazmoza., różyczka, opryszczka), wirusy. Ważne jest przyjmowanie kwasu foliowego
  • Nieprawidłowy sposób karmienia –najlepsze, biorąc pod uwagę rozwój aparatu artykulacyjnego i sposobu oddychania dziecka, jest karmienie piersią. Dzięki ssaniu pracuje język, podnosi się do góry, pionizuje, co ma wielkie znaczenie dla artykulacji. Usprawniają się też wargi. Nie należy dziecku zbyt długo podawać pokarmu papkowatego, rozdrobnionego a tym bardziej za pomocą butelki ze smoczkiem. W przeciwnym razie może dojść do przetrwania niemowlęcego sposobu połykania, polegającego na wsuwaniu języka między dziąsła. Taki rodzaj połykania powinien stopniowo ustępować w miarę wyrastania zębów mlecznych. Jeśli jednak utrzymuje się zbyt długo, może prowadzić do powstania anomalii zgryzowych i wad wymowy (wymowy międzyzębowej- wsuwania języka między zęby przy wymowie niektórych głosek)
  • Skrócone wędzidełko podjęzykowe- błonka pod językiem, która skrócona może unieruchamiać czubek języka. W takich przypadkach niekiedy trzeba przeprowadzić zabieg podcięcia, ale często można temu zapobiec stosując masaż rozciągający wędzidełko oraz odpowiednie ćwiczenia.
  • Smoczki – zbyt długie i częste ich stosowanie
  • Niewystarczająca dbałość o uzębienie – przedwczesna utrata zębów mlecznych powoduje, ze dziecko wsuwa język między zęby
  • Niepoprawne wzorce językowe – rodzice mówiący zbyt szybko, zbyt dużo lub zbyt mało, używający języka „dziecięcego”
  • Nieodpowiedni sposób oddychania – prawidłowe oddychanie w czasie snu czy spoczynku to oddychanie przez nos z zamkniętą buzią. Oddychanie przez usta wymaga konsultacji laryngologicznej, gdyż może być spowodowane przerostem trzeciego migdała
  • Zaburzenia słuchu – należy zwracać uwagę na to, czy dziecko rozumie to, co mówimy, gdy nie widzi naszych ust. Należy być czujnym, gdy dziecko chorowało na zapalenie uszu lub miało aplikowane antybiotyki.
  • Opóźniony rozwój ruchowy – motoryka ogólna wpływa na motorykę ustno – twarzową

 Co jest ważne dla rozwoju mowy?

  • Prawidłowe funkcjonowanie słuchu
  • Brak nieprawidłowości anatomicznych w budowie narządów mowy oraz nosogardła
  • Odpowiedni poziom ogólnej sprawności motorycznej a w szczególności aparatu artykulacyjnego: języka, warg, podniebienia miękkiego.
  • Umiejętność prawidłowego jedzenia
  • Prawidłowy sposób oddychania
  • Poziom rozwoju poznawczego, rozumienia

   Na prawidłowe funkcjonowanie tych czynników możemy mieć duży wpływ. Obserwujmy więc uważnie nasze dzieci i nie bójmy się szukać pomocy u specjalistów. Pamiętajmy: nigdy nie jest za wcześnie na pierwszą wizytę w poradni logopedycznej.

Żadnemu dziecku nie zaszkodzi też samodzielne wykonywanie z nim prostych ćwiczeń – zabaw logopedycznych. Poniżej przedstawiam kilka pomysłów na nie.

Ćwiczenia kształtujące prawidłowy tor oddechowy, wydłużające fazę wydechową:

  • Naśladowanie misia, który zmarzł na spacerze – dmuchanie na dłonie (nabieramy powietrze nosem, ustami – wydychamy)
  • Naśladowanie mruczenia misia – mmm… (długi wydech z mruczeniem)
  • Dmuchanie na wiatraczki, płatki śniegu (watki)
  • Dmuchanie przez słomkę do wody
  • Robienie baniek mydlanych
  • Nadmuchiwanie balonów
  • Wąchanie kwiatów
  • Gwizdanie na gwizdkach i trąbkach (długo i krótko)
  • Naśladowanie syczenia gęsi

Ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mowy

  • Naśladowanie psa ( wyszczerzanie zębów), koguta ( dzióbek), rybki, świnki, królika itp.
  • Zabawa „miś je miód” – oblizywanie ust językiem, wysuwanie języka do przodu, na brodę, podnoszenie do nosa, oblizywanie zębów, policzków, podniebienia, dna jamy ustnej, mlaskanie, nadymanie policzków, uśmiech, zdziwienie ( uuu)
  • „Język opala się” – dziecko wysuwa szerokie języki, który wygrzewa się na słońcu
  • „Zabawa w chowanego” – dziecko wysuwa i szybko chowa język
  • „Balonik z buzi” – dziecko nabiera do ust dużo powietrza i bardzo wolno je wypuszcza
  • „ Konik i woźnica” – kląskanie, parskanie, cmokanie, zatrzymywanie konia prr… itp.Lizanie lizaka – wysuwanie języka wąskiego lub szerokiego, podnoszenie go do nosa i brody, mlaskanie, oblizywanie warg, połykanie śliny
  • Chrapanie, kaszlanie, chrząkanie

Agnieszka Skubik – logopeda

Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli
ul. M. Karłowicza 4
20-027 Lublin
tel. 81 532 50 57
781 99 43 91
sekretariat-centrum@pceippp.pl

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 7 w Lublinie
ul. M. Karłowicza 4
20-027 Lublin
tel. 81 532 80 78

sekretariat-ppp7@pceippp.pl

Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Bełżycach
ul. Fabryczna 2b
24-200 Bełżyce
tel. 81 517 27 78
sekretariat-belzyce@pceippp.pl

Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Bychawie
ul. Gen. Andersa 2
23-100 Bychawa
tel. 81 566 02 32
sekretariat-bychawa@pceippp.pl