Coraz częściej wielu rodziców i profesjonalistów wskazuje, iż skutecznym sposobem zapobiegania różnym zaburzeniom w zachowaniu jest konstruktywne wychowanie, w którym tworzy się warunki do prawidłowego funkcjonowania dziecka, poprzez stosowanie wobec niego „zasad rodzicielskiego wychowania”.

Profesjonaliści za główny wskaźnik przyjmują wywiązywanie się z siedmiu podstawowych obowiązków (Gaś Z.B., 1994). Obowiązkiem rodziców jest:

  1. Wspólnie z dzieckiem bawić się, organizować wspólne działania;
  2. Wdrażać je do podejmowania samodzielnych decyzji łącznie z konsekwencjami tych decyzji (nie należy wyręczać dziecko „dla świętego spokoju”, rodzice powinni wypracować w sobie zgodę na to, że konsekwencje muszą być, nie należy dziecka wyręczać, po to by nie borykało się z konsekwencjami, np. podlewanie kwiatów lub wynoszenie śmieci) oraz pomagać dziecku w budowaniu własnego systemu wartości;
  3. Wykształcać umiejętność mówienia o uczuciach w języku Ja, komunikowania miłości;
  4. Stwarzać dzieciom okazje do trenowania podstawowych umiejętności życiowych i pozwalać im uczyć się na własnych błędach;
  5. Chwalić dzieci za to, jakie są, a nie za to, co robią; nauczyć dzieci zaufania do siebie;
  6. Prawdziwie słuchać swych dzieci – nie słuchać tylko słów, ale ich prawdziwego znaczenia;
  7. Rozwijać sieć wsparcia dla dzieci (osoby bliskie, nauczyciele, inni dorośli).

 

Amerykańskie stowarzyszenie rodziców Operation Par sformułowało 10 zasad rodzicielskiego wychowania

10 zasad rodzicielskiego wychowania:

  1. Pełna wzajemna miłość, która dotyczy nie słów, lecz postawy wszystkich członków rodziny. Nie wystarczą słowa kocham Cię, trzeba innym swoją miłość okazać, „kocham Cię za to, że jesteś, a nie za to jaki jesteś”;
  2. Konstruktywna dyscyplina, która winna służyć dziecku, a nie rodzicom, ważne jest, aby kary i nagrody były adekwatne do zachowania dziecka oraz aby dziecko akceptowało słuszność ich stosowania. Istotne są tutaj również normy jakie obowiązują w domu oraz to, żeby ich przestrzeganie i ponoszenie konsekwencji dotyczyło wszystkich członków rodziny;
  3. Wspólne spędzanie wolnego czasu, które pozwala na lepsze poznanie się, zbliżenie do siebie, porozmawianie o tym, co jest naprawdę ważne;
  4. Zaspokajanie potrzeb wszystkich członków rodziny, pozwalające na rozwój każdego z jej członków. Ważna jest tu znajomość potrzeb dzieci i rodziców. Równie ważna jest świadomość rozbieżności poglądów dzieci i rodziców na temat ich wzajemnych potrzeb;
  5. Rozwijanie wzajemnego szacunku w rodzinie. Warte podkreślenia jest tu zasada, że ten jest darzony szacunkiem, kto sam obdarza nim innych;
  6. Uczenie odróżniania dobra od zła opiera się na kształtowaniu u dziecka prawidłowego systemu wartości, wartości ponadczasowych, a nie doraźnych. Potrzebny jest tutaj, oprócz wskazówek co jest dobre, a co złe;
  7. Prawdziwe życzliwe słuchanie. Rodzic powinien usłyszeć co dziecko ma do powiedzenia, po to, by zrozumieć jego doświadczenia, przeżycia i zachowania, by mu ufało i szukało u niego pomocy i rady, wiedząc, że na niego może zawsze liczyć;
  8. Służenie radą, czyli pomaganie dziecku, przez udzielenie informacji, wskazówek i wsparcia przy rozwiązywaniu problemu, jednocześnie pozwalając dziecku samodzielnie wybierać sposób działania i rozwiązania problemu;
  9. Rozbudzanie poczucia niezależności, czyli rozwijanie niezależności dziecka – odpowiedniej do wieku i poziomu dojrzałości – i dyskretne czuwanie nad jego bezpieczeństwem. Wraz z rozwojem dziecka rodzice też powinni się rozwijać, zmieniając swoje postępowanie wobec dziecka;
  10. Posiadanie poczucia rzeczywistości, rozwijanie poczucia realizmu życiowego, czyli adekwatne spostrzeganie i opisywanie rzeczywistości, w której rodzice i dziecko żyją i ludzi, z którymi żyją. Życie w świecie marzeń i wyobrażeń, zagubienie, zakłamanie czy też niezaradność w codziennym zmaganiu się z wymogami życia uniemożliwia prawidłowe wychowywanie własnego dziecka.

 

Natomiast stowarzyszenie New Connection proponuje listę „dwunastu kroków idealnego rodzicielstwa ”

12 kroków idealnego rodzicielstwa :

  1. Zawsze okaż troskę;
  2. Myśl pozytywnie o swoich umiejętnościach rodzicielskich;
  3. Naucz swoje dziecko hierarchii wartości, ważności gdy jeszcze jest małe, by wiedziało co dla Ciebie jest ważne, czego Ty nie akceptujesz (należy o tym mówić z dzieckiem otwarcie wprost, bez założenia, że coś jest oczywiste, że dziecko powinno to wiedzieć);
  4. Nikt nie zastąpi dziecku rodziców (nikt z rodziny, ani szkoła ani inny specjalista nie zatroszczy się tak o dziecko i go nie wychowa);
  5. Zrozumiale przedstawiaj zasady i ograniczenia (formułowanie oczekiwań w języku Ja: zależy mi na tym, abyś to i to, ważne jest dla mnie, abyś to i to; jest to wytyczanie granic strumienia energii dziecka, dziecko jest jak strumyk – rolą dorosłych jest umacnianie jego brzegów);
  6. Utrzymuj z dzieckiem relacje w których będziecie się wzajemnie wspierać (relacja ta to nie równia pochyła, w której płynie tylko od rodzica do dziecka – należy czerpać też z mądrości dzieci i uczyć się od nich);
  7. Upewnij się, że Twój dom jest bezpiecznym i pozytywnym środowiskiem, że są w nim stworzone warunki prywatności;
  8. Pozwalaj dziecku doświadczać skutków jego niewłaściwego zachowania, a konsekwencje które stosujesz niech nie wynikają z Twojej złości, nastroju, niezadowolenia (masz prawo odczuwać niezadowolenie, lecz nie dlatego dziecko powinno ponosić konsekwencje – one mają służyć dziecku);
  9. Nie ochraniaj dzieci przed negatywnymi skutkami ich złego zachowania poza domem, ponieważ doświadczając skutków swoich działań będą uczyć się szybciej;
  10. Doradzaj tzn. pomagaj w trudnych sytuacjach, uczestnicz w budowaniu planów, rozświetlaj trudne uczucia dziecka;
  11. Nie przejmuj odpowiedzialności za uczucia czy decyzje dziecka, ponieważ to jest jego nagroda lub kara;
  12. Ty budujesz fundamenty pod ich własne życie, oparte na miłości, wspieraniu, szacunku więc nie porównuj dzieci ze sobą i nie mów „ja w Twoim wieku”.

Powyższe zasady stanowią ważny element procesu wychowania i są doskonałym sposobem na uniknięcie i pokonanie trudności wychowawczych, dają satysfakcję i spełnienie w roli rodzica oraz pełny prawidłowy rozwój dziecku.

 

Opracowała: mgr Aleksandra Palczewska-Chrześćjan-psycholog

Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli
ul. M. Karłowicza 4
20-027 Lublin
tel. 81 532 50 57
781 99 43 91
sekretariat-centrum@pceippp.pl

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 7 w Lublinie
ul. M. Karłowicza 4
20-027 Lublin
tel. 81 532 80 78

sekretariat-ppp7@pceippp.pl

Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Bełżycach
ul. Fabryczna 2b
24-200 Bełżyce
tel. 81 517 27 78
sekretariat-belzyce@pceippp.pl

Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Bychawie
ul. Gen. Andersa 2
23-100 Bychawa
tel. 81 566 02 32
sekretariat-bychawa@pceippp.pl